Park en uitkijkpunt
Audiogids Lianhuashan-park (Lianhuashan Gongyuan)
Een heuvel in Futian die in 1997 openging, waar families vliegers oplaten en op de top een bronzen Deng Xiaoping van 6 meter met grote passen naar het zuiden stapt, recht op de wolkenkrabbers af die zijn hervorming mogelijk maakte.
- 75 min audio
- Standbeeld van Deng Xiaoping
De planning van het Lianhuashan-park begon in oktober 1992 en op 23 juni 1997 ging het open voor het publiek, aan de noordkant van het nieuwe centrum van Shenzhen. Op de top, 100 meter boven zeeniveau, staat sinds 14 november 2000 het eerste standbeeld van Deng Xiaoping in heel China dat door de centrale macht als stedelijke sculptuur werd goedgekeurd: Jiang Zemin onthulde het en in 2010 werd het tot beschermd gemeentelijk erfgoed verklaard. De figuur, 6 meter hoog op een sokkel van 3,68, kijkt precies naar het zuiden, recht naar de centrale as van Futian, en het plein eromheen, van zo'n 4.000 m², is het hoogste openluchtplatform van de stad.
Het contrast zit in het wachten. Het brons ontstond in 1994 ter vervanging van een geschilderd portret dat door de zon barstte en elke zes maanden vervangen moest worden; toen Deng in 1997 overleed, gaf de centrale macht geen enkel van de standbeelden vrij waar Chinese steden om vroegen, en het project van Shenzhen lag drie jaar stil terwijl de figuur al gegoten was. Nu is het het tegenovergestelde van een vergeten standbeeld: buurtbewoners gaan naar boven om ‘opa Deng’ een gelukkig nieuwjaar te wensen, en de bloemen die ze aan de voet van de sokkel achterlaten, worden in rondes weggehaald.
Hoogtepunten
- Standbeeld van Deng Xiaoping — Een bronzen figuur van 6 meter midden in de pas, precies naar het zuiden gericht
- Sokkel en granieten muur — De kalligrafie van Jiang Zemin en Dengs opdracht uit 1984 aan de speciale economische zones
- Uitkijkpunt op de top — Het hoogste openluchtplatform van Shenzhen, recht tegenover de centrale as van Futian
- Vliegerplein — Een grasveld van 20.000 m² waar de stad touw komt vieren
- Banyanboom van Xi Jinping — In 2012 geplant met iets meer dan 3 meter, in 2020 al boven de 13
In het district Futian, ten noorden van het nieuwe centrum van Shenzhen, verheft zich het Lianhuashan-park (莲花山公园), de Lotusheuvel: een groot openbaar park waarvan de planning in oktober 1992 begon en dat op 23 juni 1997 opende, en op wiens top een bronzen Deng Xiaoping met grote passen naar het zuiden stapt. Het trekt tot 10 miljoen bezoeken per jaar, en de meeste bezoekers komen niet op politieke bedevaart: ze komen wandelen, hardlopen of vliegeren. Boven wacht echter een van de meest symbolische plekken van de stad die Deng tot Speciale Economische Zone maakte.
De geschiedenis van het Lianhuashan-park is even recent als de wolkenkrabbers die vanaf de top te zien zijn. Zelfs de oppervlakte heeft geen vast cijfer: officiële bronnen noemen 181 hectare, andere 150, en nog een andere bijna 2 km² grond waarvan iets meer dan 0,8 ontwikkeld is, cijfers die op verschillende criteria of data lijken te berusten. Het standbeeld kwam in het jaar 2000, na zeven jaar werk en een wachttijd die het bijna zonder sokkel liet. Op 8 december 2012 klom Xi Jinping, tijdens zijn eerste reis buiten Peking als secretaris-generaal, naar boven om er bloemen te leggen en plantte hij een banyanboom op een nabijgelegen grasveld, nu gemarkeerd met een granieten gedenksteen. Volgens de verslagen van die ochtend werd het park niet afgesloten: tussen de wandelaars die nog hun ochtendgymnastiek deden, vergezelden hem vier veteranen die Deng in 1992 op zijn reis naar het zuiden hadden begeleid, en zo’n tweehonderd mensen omringden hem toen hij de trap afdaalde. Op 14 oktober 2020, bij de 40e verjaardag van de Speciale Economische Zone, zag hij de boom opnieuw: die was gegroeid van iets meer dan 3 tot meer dan 13 meter.
Ver van de top, op de noordwestelijke helling, bewaart het park een veel ouder stuk dan al het andere: het graf van Huang Motang, in 1248 gebouwd, ten tijde van de Zuidelijke Song-dynastie, voor de stichter van de Huang-clan van het dorp Xiasha. Het is van graniet, de voorkant is ingestort en het is beschermd als erfgoed van de provincie Guangdong. En elke november verandert de heuvel van uiterlijk: sinds 2003 is er de Bougainvillea-tentoonstelling, met de bougainvillea als officiële bloem van Shenzhen, met bloemenbogen, versierde molens, plantenwedstrijden van buurtbewoners en rommelmarkten; omdat het samenvalt met de Maand van het Lezen, zegt men in de stad dat het centrum in november ‘half boekenberg, half bloemenzee’ is.
Om te weten wat er te zien is in het Lianhuashan-park zonder het bij de foto van het standbeeld te laten, doorloopt de audiogids het in vier haltes en 75 minuten vertelling: van het vliegerveld naar de granieten muur, de figuur van Deng en het uitkijkpunt over de as van Futian. De rode draad is één: een standbeeld dat bijna niet had bestaan, bezocht als een grootvader, tegenover een stad die in slechts enkele decennia verrees.
Het standbeeld kijkt recht naar het nieuwe centrum van Futian, waar het Ping An Finance Center oprijst; het andere grote toneel van Deng in de stad ligt in Shekou, op het schip dat hij zelf doopte: Sea World.
Vliegers aan de voet van Dengs heuvel
Kite Square (莲花山风筝广场)
Samenvatting van deze stop
De route begint beneden, op het Vliegerplein, een open grasveld van zo’n 20.000 m² in het zuidoostelijke deel van het park. De eerste indruk is niet plechtig: kinderen, grootouders, stelletjes en jonge gezinnen komen hier touw vieren, zozeer dat het tafereel geldt als een van de kenmerkende menselijke landschappen van Shenzhen. In het noorden voegt het Lotusmeer nog eens 50.000 m² water toe aan deze grote ruimte voor dagelijkse ontspanning, in 1997 geopend aan de noordkant van het nieuwe centrum.
De buurtbewoners vatten het zelf met humor samen. In de grap over de ‘drie typische gewoonten’ van Shenzhen, in welke versie die ook rondgaat, komt altijd deze heuvel voor: ’s nachts de Lianhuashan op of vliegeren op de Lianhuashan. De nachtelijke klim heeft zijn logica, want de top bereik je in vijf of zes minuten rennend, of in iets meer dan tien via het hoofdpad. Op het grasveld begint de audiogids met wat die grap zegt over de verhouding van de stad tot haar heuvel.
Het gebarsten portret en het wachtende brons
Granieten muur met de opdracht uit 1984
Samenvatting van deze stop
Achter het standbeeld, in het noorden, rijst een granieten muur op met twee inscripties. Op de noordzijde staat de opdracht die Deng tijdens zijn bezoek van 1984 schreef: ‘De ontwikkeling en ervaring van Shenzhen bewijzen dat ons beleid om speciale economische zones te creëren juist is’. Op de zuidzijde zijn zin ‘Ik ben een zoon van het Chinese volk’. Op de voorkant van de sokkel staan vijf karakters in de kalligrafie van Jiang Zemin: 邓小平同志, ‘kameraad Deng Xiaoping’.
Het brons kwam hier echter bijna niet. Na Dengs reis naar het zuiden in 1992 werd zijn geschilderde portret opgesteld langs de Shennan-laan, op de zuidoostelijke hoek van het Lizhi-park; de zon liet het barsten en het moest elke zes maanden worden vervangen, tot in 1994 de beeldhouwer Teng Wenjin voorstelde het te vervangen door een sculptuur die ‘in tweeduizend jaar niet verandert’. Toen Deng in 1997 overleed, vroegen veel Chinese steden om standbeelden en de centrale macht liet er geen enkel toe: het project van Shenzhen lag drie jaar stil. Waar de al gegoten figuur wachtte, is niet helemaal duidelijk. Een bron spreekt van een opslagplaats; het getuigenis van de zoon van een van de beeldhouwers, van horen zeggen opgetekend in een reportage, plaatst haar in plastic gewikkeld op de binnenplaats van het Instituut voor Beeldhouwkunst van Shenzhen. Bij de muur reconstrueert de vertelling die limbo van drie jaar.
De pas van zes meter naar het zuiden
Deng Xiaoping Statue (邓小平塑像)
Samenvatting van deze stop
Midden op het plein op de top staat het standbeeld van Deng Xiaoping: 6 meter brons op een sokkel van 3,68, bijna 10 meter in totaal, met een rij hoge piramidale cipressen als donkergroen decor. Deng draagt een trenchcoat en zet een grote stap naar voren. Dat is geen toeval: de pose verwijst ernaar dat de stappen van de hervorming en openstelling van Shenzhen nog groter moesten zijn, en de eerste schets, gebaseerd op een foto van Deng staand, werd veranderd om hem lopend te tonen. Vier beeldhouwers werkten eraan, Teng Wenjin, Bai Lansheng, Liu Lin en Yang Jinhuan, in het Militair Museum van China in Peking, en het werk nam in totaal zeven jaar in beslag. Zelfs het gewicht is niet eensluidend: de meeste bronnen geven 6 ton, terwijl de gemeentelijke kennisgeving van 2010 die het tot beschermd erfgoed verklaart 21 noemt voor figuur en sokkel samen.
Op 14 november 2000 onthulde Jiang Zemin het als het eerste standbeeld van Deng in heel China dat door de centrale macht als stedelijke sculptuur werd toegestaan. Sinds het eerste maannieuwjaar na de inhuldiging, in 2001, gaan buurtbewoners naar boven om ‘opa Deng’ een gelukkig nieuwjaar te wensen: in die eerste dagen kwamen meer dan 200.000 mensen, onder wie een man van 81 die met een stok de ruim vijfhonderd treden beklom. Het gebaar herhaalt zich met boeketten, drie buigingen en een familiefoto bij feestdagen en vooral op 19 februari, zijn sterfdag, en rond Qingming. De bloemen aan de voet van de sokkel ontbreken nooit, en hun oorsprong is wat de audiogids voor de figuur vertelt.
Wolkenkrabbers aan de voet van een heuvel zonder verleden
Uitkijkpunt over de centrale as van Futian
Samenvatting van deze stop
Aan de zuidrand van het plateau opent het uitzicht zich in een rechte lijn over de centrale as van Futian en zijn centrum van wolkenkrabbers: dezelfde richting waarin het standbeeld kijkt. De keuze was niet de eerste optie. Vóór de Lianhuashan werden de driehoek van Caiwuwei, het plein voor het gemeentehuis en het stationsplein afgewezen. Vanaf dit plein van zo’n 4.000 m², op 100 meter hoogte en beschouwd als het hoogste openluchtplatform van Shenzhen, staat Deng recht tegenover de stad die zijn hervorming mogelijk maakte. In 2004 kwam de plek op de lijst van de Acht Landschappen van Shenzhen als ‘Vroege lente op de Lotusheuvel’.
De naam van de heuvel heeft zijn eigen lokale verklaring: zeven kleine toppen omhelzen elkaar als de bloemblaadjes van een open lotusbloem. Ondanks die poëtische naam had de heuvel geen oude faam, en de kroniek van het district Xin’an uit het Kangxi-tijdperk, die bergen als de Wutong en de Nanshan opsomt, noemt hem niet eens. Op het uitkijkpunt vertelt de laatste halte van de audiogids hoe een symbool van Shenzhen even jong bleek als zijn wolkenkrabbers.
