Gestrande oceaanstomer
Audiogids Sea World Shekou (Shekou Haishang Shijie)
Een Frans passagiersschip dat in 1962 door De Gaulle te water werd gelaten en in 1983 op een strand van Shekou strandde om de eerste hervormingszone van China te huisvesten: nu is de Minghua een schip van 168 meter zonder een druppel water eromheen.
- 60 min audio
- Hervorming en openstelling
Toen Shekou in 1979 de Industriezone werd die de groep China Merchants ontwikkelde onder leiding van Yuan Geng, nog vóór de Speciale Economische Zone Shenzhen bestond, ontbrak het meest basale: een plek om te slapen. De oplossing kwam over zee. In 1983 kocht de zone de Minghua, het voormalige passagiersschip Ancerville, en liet het als vast gebouw stranden in de baai van Liuwan. In januari 1984 ging Deng Xiaoping aan boord en schreef vier karakters, 海上世界, ‘Wereld op zee’, die hun naam gaven aan het complex, de wijk en zelfs het metrostation.
Het contrast zit in de grond. Het schip liep aan op een strand, maar sinds 1989 wonnen meer dan twintig jaar landophoging de hele omgeving op de zee, en in de jaren negentig kwam de romp, van zo'n 14.000 ton, volledig op vaste grond te liggen. Nu staat hij midden op een voetgangersplein omringd door restaurants en torens, en de oever waar hij strandde is alleen nog een afwezigheid onder het plaveisel.
Hoogtepunten
- Schip Minghua — Een passagiersschip van 168 meter, in 1962 door De Gaulle te water gelaten en op vaste grond gestrand
- Opschrift ‘海上世界’ — De kalligrafie die Deng Xiaoping in 1984 aan boord schreef en die de wijk haar naam gaf
- Standbeeld van Nüwa — 18 meter, half vrouw en half slang, naast een voormalig badstrand
- Sea World Cultuurcentrum — Het gebouw van Fumihiko Maki dat Design Society huisvest
- Sea World-plein — Water- en lichtshows bij valavond voor de boeg van het schip
In Shekou, in Shenzhen, staat een oceaanstomer midden op een voetgangersplein zonder water eromheen. Het is de Minghua, het hart van Sea World Shekou (蛇口海上世界, Shekou Haishang Shijie): een Frans passagiersschip, in 1962 te water gelaten, in 1973 door China gekocht en in 1983 gestrand als hotel van de eerste hervormingszone van het land. Zijn naam, 明华, wordt soms uitgelegd als ‘geest van China’ en soms als ‘China verlichten’, en beide lezingen passen bij een schip dat uiteindelijk een uithangbord van een tijdperk werd.
De geschiedenis van Sea World Shekou begint voordat Shenzhen een Speciale Economische Zone was. Op 31 januari 1979 werd Shekou officieel Industriezone, uitsluitend ontwikkeld door de groep China Merchants uit Hongkong onder leiding van Yuan Geng, en op 8 juli van dat jaar gaven de ontploffingen op de heuvel Sheshan het ‘eerste kanonschot’ van de hervorming en openstelling. Er ontbrak huisvesting, en het antwoord was een schip dat al meerdere levens had geleefd: het laatste in 1978, een missie vanuit de haven van Huangpu in Guangzhou om etnische Chinezen uit Vietnam te evacueren, die mislukte en het zonder één geëvacueerde aan boord naar de haven terugbracht. De datum van aankomst in Shekou wordt betwist (17 of 27 augustus 1983, afhankelijk van de bron), en ook de omvang van het bezoek van Deng Xiaoping in januari 1984: de ene versie spreekt van een verblijf aan boord, de andere beperkt het tot een lunch op 26 januari, de dag van de kalligrafie. Geopend tijdens het Lentefeest van februari 1984 was het het eerste toeristencentrum van China dat uit een groot cruiseschip ontstond, en in 1986 hield, volgens de kronieken, de voormalige kapiteinssalon een partij go tussen China en Japan die werd gevolgd door Xu Jiatun, hoogste vertegenwoordiger van de Communistische Partij in Hongkong, terwijl de balzaal korting gaf aan leden van de Communistische Jeugdliga.
De architectuur van Sea World Shekou is nu die van een wijk die rond een romp is gebouwd. Het schip sloot in 1998 na een brand en beheersproblemen; een renovatie van 70 miljoen yuan maakte het tussen 2001 en 2005 opnieuw, en in december 2013 presenteerde China Merchants het nieuwe Sea World, een winkel- en hotelcomplex dat het bureau Callison drie jaar lang rond de Minghua ontwierp, die nu een hotel van 110 kamers huisvest. Richting zee verheft zich het Sea World Cultuur- en Kunstcentrum, werk van Fumihiko Maki, geopend in 2017: een sculpturale sokkel waaruit drie uitkragende volumes oprijzen, thuis van Design Society in samenwerking met het V&A.
Om te weten wat er te zien is in Sea World Shekou voorbij de winkels, doorloopt de audiogids het in vijf haltes en een uur vertelling: het plein voor de boeg, de zijkant van de romp, het opschrift met de kalligrafie van Deng, het standbeeld van Nüwa en het Cultuurcentrum aan zee. De rode draad is één: een schip zonder water dat heel China liet zien wat de hervorming kon zijn, tot de stad de zee eromheen won.
De naam Sea World kwam van Deng Xiaoping, dezelfde wiens standbeeld de top van het Lianhuashan-park bekroont; op enkele kilometers, in hetzelfde district Nanshan, bewaart de oude stad Nantou de districtshoofdstad die aan Shenzhen voorafging.
Een oceaanstomer gestrand midden op het plein
Sea World
Samenvatting van deze stop
Voor de boeg, op het centrale plein van Sea World, heeft het tafereel iets van een fout in de schaal: een schip van 168 meter op geplaveide grond, zonder kade of water dat het verklaart. Die vreemdheid is de beste sleutel om de plek te begrijpen. De Industriezone Shekou, in 1979 geboren door toedoen van China Merchants en Yuan Geng, had vóór alles een onderkomen voor mensen nodig, en in augustus 1983, na zijn laatste reis tussen Yokohama en Shanghai, werd de Minghua haar verkocht.
Het schip kwam eind augustus in Shekou aan, en het Vierde Bureau voor Scheepsbouwkunde van het Ministerie van Verkeer deed drieënhalve maand over het slepen naar de baai van Liuwan, waar het strandde als een gebouw als alle andere. Een passagiersschip tot hotel ombouwen vroeg een vak dat niemand in Shekou beheerste. Volgens verhalen uit die tijd haalde Wang Chaoliang, in 1983 benoemd tot directeur zonder ervaring in de horeca, meer dan tien professionals uit Hongkong met hoge salarissen, van de huishoudelijk chef tot de keukenmeester, en betaalde hij een Hongkongse hoteldirecteur meer dan dertig keer zijn eigen maandsalaris. Voor de boeg vertelt de audiogids hoe men leerde een toerist te bedienen in het eerste drijvende hotel van het land.
De levens van de Ancerville vóór Shekou
Romp van de Minghua
Samenvatting van deze stop
Langs de zijkant bewaart de bewegingloze romp een biografie van de open zee. Het schip werd geboren als de Ancerville, gebouwd op de werven van Chantiers de l’Atlantique en op 5 april 1962 te water gelaten door president Charles de Gaulle. Het idee circuleert dat het het jacht of exclusieve schip van de Franse president was, maar het was een lijndienstschip van de Compagnie de Navigation Paquet: het voer de route Marseille–Dakar, zes dagen per richting, met 171 plaatsen eerste klas, 342 tweede en 243 derde. De Gaulle liet het alleen te water.
In juli 1970, bij de Canarische Eilanden, redde de Ancerville alle passagiers en bemanningsleden van de Fulvia, een brandende en zinkende oceaanstomer. Op 7 april 1973 kocht de Maritieme Transportmaatschappij van Guangzhou het en doopte het om tot Minghua, en van 1973 tot 1978 bracht het Chinese hulppersoneel naar Tanzania en andere landen, onder wie de arbeiders van de spoorlijn Tanzania–Zambia.
Er was nog een leven, vastgelegd in de kronieken van de diplomatie: in mei 1979, vier jaar voordat het strandde, voer de Minghua rond Japan als ‘schip van de Chinees-Japanse vriendschap’, met een delegatie van 600 ‘vriendschapsgezanten’ onder leiding van Liao Chengzhi, geboren in Tokio en voorzitter van de Chinees-Japanse Vriendschapsvereniging; aan boord reisden de weduwe en de dochter van maarschalk He Long. Bij de romp volgt de vertelling dit schip over drie continenten voordat het ophield te bewegen.
De kalligrafie die Deng aan boord schreef
Opschrift ‘海上世界’ van de Minghua
Samenvatting van deze stop
Boven het schip lichten in lichtletters vier karakters op, 海上世界 (Haishang Shijie, ‘Wereld op zee’). De oorsprong is een lunch. Rond Kerstmis 1983 kreeg Wang Chaoliang, eerste directeur van de omgebouwde Minghua en voormalig vliegtuigbouwkundig ingenieur uit de militaire industrie, de opdracht het bezoek voor te bereiden van een hoge leider met een voorliefde voor pittig eten: Deng Xiaoping. Op 26 januari 1984, tijdens zijn inspectie van Shekou, ging Deng aan boord van het pas verbouwde schip; tijdens de lunch vroegen Wang Chaoliang en Zhao Yanhua hem om een kalligrafie, en wat hij schreef gaf uiteindelijk zijn naam aan het hele complex.
Het hotel opende voor het publiek tijdens het Lentefeest van februari 1984: meer dan 200 kamers in zes categorieën, meer dan 600 bedden, airconditioning in alle kamers, toen zeldzaam, en kunstgras op het voor- en achterdek. Volgens de gedocumenteerde overlevering stroomden op 8 maart 1984, Vrouwendag, georganiseerde groepen uit de buurtsteden toe, en waren er zoveel bezoekers aan boord dat de romp, al in het strand gezakt, scheef begon te hangen, hoewel het combikaartje meer dan 100 yuan kostte, in die tijd een luxe. Voor het opschrift reconstrueert de audiogids de dag waarop een stortvloed van nieuwsgierigen een schip zonder motor liet overhellen.
Nüwa herstelt de hemel waar zee was
Nüwa Statue (女娲补天像)
Samenvatting van deze stop
Ten zuiden van het schip, in het kustpark van Nüwa, verheft zich een figuur van 18 meter, half vrouw en half slang, die een grote steen van vijf kleuren in haar armen houdt: Nüwa die de hemel herstelt. Yuan Geng gaf er in 1986 opdracht voor aan professor Fu Tianchou van de Centrale Academie voor Schone Kunsten, en het werd in 1989 opgericht naast een badstrand. Nu is het geregistreerd als cultureel erfgoed van de hervorming en openstelling.
Het standbeeld dwingt een afwezigheid te meten. Waar de Minghua in 1983 strandde, waren strand en water; de zee begon terug te wijken met het ‘eerste kanonschot’ van 8 juli 1979, de ontploffingen op de heuvel Sheshan om land te winnen en de haven van Shekou te bouwen. Sinds 1989 groeide Sea World naar het zuiden met meer dan twintig jaar landophoging, en in de jaren negentig werd de omgeving van de ligplaats op de zee gewonnen voor een golfbaan, tot de romp volledig op vaste grond lag. Bij Nüwa volgt de vertelling de lijn van een kust die niet meer bestaat.
Van de slogan van Yuan Geng tot het schip dat over het Tiananmenplein trok
Sea World Culture and Arts Center (海上世界文化艺术中心)
Samenvatting van deze stop
Voor het Sea World Cultuurcentrum sluit het verhaal van Shekou als laboratorium. Yuan Geng bedacht, in 1981 of 1982 afhankelijk van de bron, na terugkeer van een zakenreis naar Hongkong, de slogan ‘Tijd is geld, efficiëntie is leven’, die op een bord naast de weg bij de veerbootterminal van Shekou werd gezet zodat Hongkongse investeerders zouden zien dat efficiëntie daar werd gewaardeerd. In de optocht van de Nationale Feestdag van 1984, op het Tiananmenplein, droeg een praalwagen in de vorm van een Minghua op schaal diezelfde slogan, en Sea World werd een bekende naam in heel China.
Daarna kwamen de brand en de sluiting van 1998, de renovatie van 2001–2005 en, in december 2013, de wedergeboorte van het schip als middelpunt van het winkel- en hotelcomplex van China Merchants. Het gebouw van Fumihiko Maki, geopend op 2 december 2017, maakt het geheel compleet, en het metrostation van de wijk draagt de naam Haishang Shijie, geërfd van de aan boord geschreven kalligrafie. Op de laatste halte vertelt de audiogids hoe een gestrand schip uiteindelijk zijn naam gaf aan een stuk stad.
