Audiogids Terracottaleger (Bingmayong)

In Lintong, op zo’n 40 km van het centrum van Xi’an, overkoepelt het Museum van het Mausoleum van Qin Shi Huang met grote hallen de drie grafkuilen van de eerste Qin-keizer: het Terracottaleger, Bingmayong (兵马俑) op kaarten en borden. Duizenden levensgrote soldaten van klei, elk met eigen trekken, staan nog in slagorde opgesteld naar het oosten, op 1,5 km van de grafheuvel van de keizer, een beboste heuvel aan de voet van de berg Li die nog steeds ongeopend is. De bouw van het mausoleum begon in 246 v.Chr., toen de latere Qin Shi Huang op zijn 13e de troon van Qin erfde.

De moderne geschiedenis van het Terracottaleger begint met een droogte. Op 29 maart 1974 haalden boeren die een put groeven fragmenten van kleifiguren naar boven; in april zette de archeoloog van Lintong Zhao Kangmin twee krijgers weer in elkaar en identificeerde ze als werk van de Qin-dynastie, en op 15 juli van dat jaar was het staatsarcheologenteam al ter plaatse gevestigd. Wie de titel van ontdekker verdient, is nog steeds een omstreden zaak: in het dorp gingen versies rond van drie, zeven en negen ontdekkers, de archeologische erkenning wordt toegeschreven aan Zhao Kangmin en het volksverhaal benadrukt Yang Zhifa en zijn broers. Ook de cijfers zijn niet vast: globale schattingen spreken van meer dan 8000 soldaten in de drie kuilen, terwijl de gegevens van het museum zo’n 6000 figuren in Kuil 1 optellen, meer dan 1300 in Kuil 2 en 72 in Kuil 3, waarvoor andere beschrijvingen 86 geven.

De bijnaam die alle gidsen herhalen, heeft een bekende auteur. In 1978 bezocht de toenmalige burgemeester van Parijs, Jacques Chirac, de kuilen en zei dat, als de wereld zeven wereldwonderen had, deze ontdekking het achtste kon heten; de internationale pers verspreidde de zin en de titel bleef hangen. Het realisme van de figuren, zonder voorgaande in de eerdere Chinese beeldhouwkunst, heeft een ander debat gevoed: sommige onderzoekers hebben een invloed van de Griekse beeldhouwkunst voorgesteld, terwijl anderen, onder wie de hoofdarcheoloog van het museum, Zhang Weixing, volhouden dat er geen wezenlijke bewijzen voor die link zijn en de hypothese als eurocentrisch verwerpen.

Zelfs de onbeweeglijkheid van de beelden heeft zijn anekdote. Op een zaterdag in september 2006 kleedde een Duitse kunststudent, Pablo Wendel, zich als krijger, nam een klein voetstuk mee en sprong tussen de figuren de kuil in; hij bleef zo onbeweeglijk staan dat de bewakers moeite hadden hem te vinden en de politie hem uiteindelijk wegdroeg. Omdat hij geen enkel stuk had beschadigd, werd zijn kostuum in beslag genomen en werd hij met een waarschuwing teruggestuurd naar Hangzhou.

Om te weten wat er te zien is bij het Terracottaleger zonder te verdwalen tussen hallen en loopbruggen, loopt de audiogids het af in vijf haltes en twee uur vertelling: van de kop van Kuil 1, waar de voorhoede naar het oosten kijkt, naar de achterkant in restauratie, en daarna de commandopost van Kuil 3, de vitrines van Kuil 2 en de zaal van de bronzen wagens. De rode draad is één: dit leger is geen ansichtkaart, maar de voorkamer van iets wat gesloten blijft.

Terug in Xi’an toont de stad haar latere lagen: de door de Ming gebouwde Stadsmuur van Xi’an en, tegen het zuidelijke deel aan, het Stelenbos, met de confucianistische klassieken in steen gegraveerd.

Een droge put voor de voorhoede

Terracottaleger

Samenvatting van deze stop

De eerste blik valt vanaf de oostelijke balustrade van Kuil 1, onder de grote overwelfde hangar die in 1979 over de hele kuil werd voltooid. De afmetingen verklaren de stilte die hij afdwingt: 230 meter van oost naar west bij 62 van noord naar zuid, tussen 4,5 en 6,5 meter onder het huidige maaiveld en 14.260 m². Op grond van de dichtheid van het opgegravene wordt berekend dat hij zo’n 6000 figuren van soldaten en paarden bewaart, plus een grote hoeveelheid bronzen wapens.

Het leger staat in slagorde opgesteld, naar het oosten gericht. Direct onder de ingang staat de voorhoede: een drievoudige rij van 204 boog- en kruisboogschutters, zonder pantser. Erachter rukken infanteriekolommen op, afgewisseld met houten wagens getrokken door vier paarden.

Alles begon met een put. Op 29 maart 1974, midden in de droogte, groeven Yang Zhifa, zijn vijf broers en zijn buurman Wang Puzhi een put op 1,5 km ten oosten van de grafheuvel toen er stukken klei verschenen; in het dorp hielden ze ze voor ‘pannengoden’ en vreesden ze de geesten te hebben gestoord. Yang Zhifa vertelde dat hij dacht een oude pottenbakkersoven te hebben gevonden en gratis een paar kruiken te kunnen meenemen. Wat daarop volgde, tussen karrenvrachten van 10 yuan per stuk, verloren grond en wrokkige buren, is het verhaal dat de audiogids voor de voorhoede vertelt, tot de dag waarop een president van de Verenigde Staten hem om een handtekening vroeg.

Luister naar deze stop in de app

Het dak dat op de rijen instortte

Restauratiezone van Kuil 1

Samenvatting van deze stop

Aan de westzijde van Kuil 1 vallen de perfecte rijen van de ingang uiteen tot een veld van fragmenten. Dat contrast laat zien wat de kuil was: een overdekt ondergronds gebouw. Elf parallelle gangen van meer dan 3 meter breed, geplaveid met kleine baksteentjes, gescheiden door muren van aangestampte aarde en overdekt met balken en houten palen, rietmatten en lagen waterdichte klei; daarboven lag de aarde 2 of 3 meter boven het terrein.

Dat dak brandde. De figuren van de kuilen 1 en 2 vertonen brandschade, er zijn resten van verkoolde balken gevonden en de bedekking stortte op de rijen in: alle figuren die nu rechtop worden tentoongesteld, zijn uit fragmenten weer samengesteld. De derde opgraving van de kuil, van 2009 tot 2022, op zo’n 430 m², bracht meer dan 220 figuren, 16 paarden, 4 wagens, twee trommels met hun stok en het eerste gelakte schild van de kuil aan het licht en toonde bovendien dat een toegangsgang in de Oudheid was heropend om binnen te komen.

Wie kwam binnen en wie stak het vuur aan? Latere teksten schrijven de brand en de plundering toe aan Xiang Yu, rivaal om de troon na de dood van de keizer, en het ontbreken van wapens, de verbrande balken en die heropende gang ondersteunen die lezing, al is de dader niet bewezen. Sinds 2024, het jaar van de 50e verjaardag van de ontdekking, werkt een restauratielaboratorium in de kuil zelf, tussen half herstelde krijgers, en daar volgt de audiogids het spoor van de indringers.

Luister naar deze stop in de app

Verborgen namen in de commandopost

Officieren van Kuil 3

Samenvatting van deze stop

Kuil 3 is de kleinste: grondplan in de vorm van een ‘凹’, toegangshelling in het oosten, 28,8 bij 24,57 meter en 520 m². Het was de commandopost van de kuilen 1 en 2, met hoge officieren en de resten van een oorlogswagen. Hier verschuift de blik van de massa naar de individuen.

Elke krijger werd uit onderdelen opgebouwd: hoofd, armen, benen en romp apart, met klei aan elkaar gezet. De gezichten gingen uit van een tiental basistypen en daarna werd klei toegevoegd om elke figuur eigen trekken te geven; de armen werden als laatste vastgeplakt, met het pantser al uitgehouwen, en de beeldhouwers tekenden in de oksels. Hun handen, gesloten of half geopend, zijn leeg: de houten wapens verrotten en veel bronzen werden geplunderd. Het waren echte wapens. Er zijn meer dan 40.000 bronzen stukken teruggevonden, vooral pijlpunten gebonden in bundels van 100, en zwaarden waarvan de inscripties hun productie tussen 245 en 228 v.Chr. dateren; veel dragen het merk ‘gemaakt door kanselier Lü Buwei’. Decennialang werd gezegd dat ze intact glansden dankzij een roestwerende laag chroom, maar een studie uit 2019 schrijft dat chroom toe aan vervuiling door de nabije lak en de goede conservering aan de bodem, licht alkalisch en zeer fijnkorrelig.

De figuren die twee millennia onder de grond doorstonden, zijn kwetsbaar voor een bezoeker: op 30 mei 2025 sprong een man over de balustrade en het beschermnet van deze kuil en beschadigde twee krijgers. Vanaf diezelfde balustrade ontcijfert de audiogids wat de verborgen handtekeningen vertellen.

Luister naar deze stop in de app

De boogschutter die zijn kleur bewaarde

Knielende boogschutter

Samenvatting van deze stop

Kuil 2, met een L-vormig grondplan van 124 bij 98 meter, zo’n 5 diep en zo’n 6000 m², bewaart meer dan 1300 figuren en paarden: kruisboogschutters, oorlogswagens, infanterie en cavalerie, het meest gevarieerde geheel aan troepensoorten van de drie kuilen. Een groot deel is nog onder aarde bedekt, met geopende proefsleuven, en het fijnste staat in de vitrines.

Daar wacht de knielende boogschutter, van het korps kruisboogschutters aan het oostelijke uiteinde van de kuil: rechterknie op de grond, linkerbeen gebogen en de handen aan de rechterkant, een kruisboog vasthoudend die er niet meer is. Hij is gedetailleerder gemodelleerd dan de rest, tot en met de knot, de pantserplaten en het patroon van de zool, en bewaart resten van zijn beschildering. Het is een zeldzaamheid: de krijgers waren geschilderd op lak met cinnaber, malachiet, azuriet en het ‘Han-purper’, een synthetisch koper-bariumsilicaat, maar bij blootstelling aan de droge lucht van Xi’an gaat die lak in vijftien seconden krullen en laat in vier minuten los, en daarom tonen vrijwel alle figuren nu de kleur van de klei.

Tussen duizenden gezichten in roze tinten is er maar één groen gevonden, dat van een knielende boogschutter uit diezelfde kuil. Niemand weet waarom: er is gesproken over een slordigheid van de ambachtsman, over camouflage, oorlogsverf of een soldaat uit een niet-Chinees volk, en twee stemmen van het museum zelf verdedigen verschillende verklaringen. Voor de vitrine legt de audiogids die tegenover elkaar staande theorieën op tafel.

Luister naar deze stop in de app

Bronzen wagens voor een ongeopend graf

Bronzen wagens

Samenvatting van deze stop

In hun eigen zaal van het museum staan de twee geschilderde bronzen wagens, op schaal 1/2 van die van de keizerlijke stoet, elk met vier paarden, hun menner en 14 kg goud- en zilverwerk. Ze verschenen in december 1980, op slechts 20 meter ten westen van de grafheuvel, op 7,8 meter diepte. De instorting van hun houten kamer had ze platgedrukt, maar niemand had ze geplunderd en vrijwel alle onderdelen waren bewaard.

Ze zijn een voorproefje van wat nog gesloten blijft op 1,5 km van de kuilen. De grafheuvel van Qin Shi Huang, aan de voet van de berg Li, is niet geopend, en in zijn aarde zijn hoge kwikgehaltes gemeten, in overeenstemming met de honderd kwikrivieren die de historicus Sima Qian in de Shiji beschrijft. Hetzelfde verhaal vertelt hoe het graf werd verzegeld: automatische kruisbogen tegen wie zou graven om dichterbij te komen, de sterren boven en de geografie van het rijk beneden, kaarsen bedoeld om nooit te doven en, daarbovenop, gras en bomen zodat het op een berg zou lijken.

Volgens Sima Qian had het verzegelen bovendien een menselijke prijs, die de harem van de keizer en de ambachtslieden zelf trof die de mechanismen hadden gemonteerd. Voor de wagens vertelt de laatste halte van de audiogids wie volgens die kroniek het graf nooit meer verliet.

Luister naar deze stop in de app