Poort van de stadsmuur
Audiogids Noordpoort (Beimen Chenglou)
De poort van rode zandsteen waardoor een grensvesting uitkeek op de Tuo-rivier: acht schietgaten boven het water, stenen om de rivier springend over te steken die ingang en aanvalsroute waren, en tientallen oorlogen zonder dat de poort viel.
- 30 min audio
- Ming- en Qing-muur
De Noordpoort is een van de vier oorspronkelijke hoofdpoorten van de stadsmuur van Fenghuang. Haar geschiedenis begint in 1556, jaar 35 van het Jiajing-tijdperk, toen de komst van het garnizoen van de commandant van Zhenzhan uit Mayang ertoe leidde dat de aarden muur werd vervangen door een bakstenen met vier grote poorten, bekroond met torens. In 1715, jaar 54 van Kangxi, werd de baksteen in steen herbouwd en kreeg de poort haar officiële naam, Bihui men. Boven de boog van rode blokken, met zijn ijzerbeslagen deuren vol spijkers, verheft zich een toren van grijze baksteen met dubbele dakrand en vissen en mythische dieren gesneden in de dakranden.
Achter haar ansichtkaartbeeld schuilt een garnizoensstad: aan het begin van de Qing had Fenghuang zesduizend inwoners en achtduizend soldaten. De rivier die je nu springend oversteekt via de stapstenen van Tiaoyan was een van de ingangen van de stad en de belangrijkste aanvalsroute bij elke opstand en elke oorlog; haar strand was in de winter van 1911 bijna een maand lang de plaats van de executies. En bij de vloed van 2014 lag de hele muur onder water, om weken later weer op te duiken.
Hoogtepunten
- Boog van rode zandsteen — Deuren met ijzerplaat beslagen en vol spijkers onder een toren met dubbele dakrand
- Schietgaten aan de buitenkant — Twee rijen van vier schietgaten die 180 graden voor de poort bestrijken
- Stapstenen van Tiaoyan — Twee rijen stenen pijlers om de Tuo springend over te steken, de oude ingang van de stad
- Muurvak boven de Tuo — Stuk rood-paarse zandsteen met begaanbare weergang langs de rivier
- Aanlegsteiger van de Noordpoort — De steiger van de houten boten die de Tuo afvaren
Aan de zuidoever van de Tuo-rivier, waar de muur van rood-paarse zandsteen van Fenghuang het dichtst bij het water komt, opent zich de Noordpoort (北门城楼, Beimen Chenglou). Het is een van de vier oorspronkelijke hoofdpoorten van de ommuring en, van alle, degene die naar de rivier kijkt: een boog van rode blokken, twee deuren van beslagen ijzer en erbovenop een toren van grijze baksteen met dubbele dakrand. Nu is het een van de meest gefotografeerde plekjes van de oude stad; eeuwenlang was het de mond van een grensvesting.
De geschiedenis van de Noordpoort wordt met militaire data geschreven. In 1556, jaar 35 van het Jiajing-tijdperk van de Ming, verhuisde het garnizoen van de commandant van Zhenzhan hierheen vanuit Mayang en werd de aarden muur vervangen door een bakstenen met vier grote poorten, elk bekroond met een toren. In 1715, jaar 54 van Kangxi, werd de baksteen in steen herbouwd en kreeg de poort de officiële naam Bihui men, die de bronnen op twee manieren schrijven, ‘stralende muur’ of ‘stralend jade’, met dezelfde uitspraak. Onder Kangxi werd de stad zetel van Zhenzhan, een van de 62 regionale militaire commando’s van het rijk, en tot hier verhuisde de militaire intendant van Chen-Yuan-Yong-Jing, die over meer dan de helft van Xiangxi regeerde. Aan het begin van de Qing woonden binnen de muren zesduizend inwoners en achtduizend soldaten. De tijdlijnen komen niet altijd overeen: sommige bronnen dateren de stichting van de stad in 1704, terwijl de geschiedenis van de muur de Noordpoort tot de Ming-tijd terugvoert.
Haar architectuur is die van een poort die gebouwd is om stand te houden. Vóór de rondboog passeer je een gebogen voorpoort, de wengcheng; aan de kant van de rivier opent de toren twee rijen schietgaten om het hele front met vuur te bestrijken. Volgens de geschiedenis van de muur heeft ze tientallen oorlogen doorstaan zonder te vallen. In 2023 behield de toren haar vloer van versleten platen en haar afgebladderde houten deuren en ramen, hoewel de winkels en gastenhuizen eromheen het uitzicht dat ze ooit had op de Tuo in het noorden en de stad in het zuiden bijna blokkeren.
Om te weten wat er te zien is bij de Noordpoort van Fenghuang leidt de audiogids je er in vier haltes en 30 minuten doorheen: van de boog, gezien vanuit de stad, naar de oever tegenover de schietgaten, de stenen stapstenen van Tiaoyan en de steiger waar de boten vertrekken. Een rivier die je springend oversteekt, was toegangsweg, aanvalsroute en schavot, en de rode steen staat nog overeind na elke oorlog en elke vloed.
Naast de muur liggen de Voorouderzaal van de familie Yang en, op nauwelijks honderd meter, het Geboortehuis van Xiong Xiling; langs de oever kom je bij de Hongbrug.
IJzeren deuren van een garnizoensstad
Noordpoort van Fenghuang
Samenvatting van deze stop
Vanaf de stadskant presenteert de Noordpoort zich als wat ze was: een onderdeel van een grensvesting. De blokken zijn van lokale rode zandsteen; de opening is een rondboog gesloten door twee deuren bekleed met ijzerplaat en beslagen met grote spijkers met ronde kop. Erboven laat de toren van grijze baksteen met dubbele dakrand in de dakranden gesneden vissen en mythische dieren zien.
Die stevigheid heeft een datum. In 1556, toen het garnizoen van de commandant van Zhenzhan uit Mayang kwam, liet de stad haar aarden muur achter zich en bouwde een bakstenen met vier grote poorten, elk met zijn toren. Het was geen stad met soldaten, maar bijna een stad van soldaten: aan het begin van de Qing waren de achtduizend gewapende mannen talrijker dan de zesduizend inwoners.
Voor de boog leest de eerste halte van de audiogids de poort zoals haar tijdgenoten haar lazen, en onthult ze wat dat beslagen ijzer over de stad zei.
Schietgaten boven het strand van 1911
Schietgaten aan de buitenkant
Samenvatting van deze stop
Aan de oever, tegenover de toren, toont de buitenkant haar functie heel duidelijk: twee rijen schietgaten, vier in elke rij, bedoeld om met vuur een boog van 180 graden voor de poort te bestrijken. Het was geen versiering. De rivieroversteek voor de Noordpoort was de belangrijkste aanvalsroute tegen de stad bij de Miao-opstand van het Qianlong- en het Jiaqing-tijdperk, bij de opstand van Fenghuang tijdens de revolutie van 1911 en in de burgeroorlog. De poort, gebouwd in het Jiajing-tijdperk, doorstond tientallen oorlogen zonder te vallen.
Deze oever bewaart ook haar donkerste episode. Volgens de gedocumenteerde overlevering trok in de winter van 1911, na het mislukken van de opstand, het garnizoen de dorpen in om mensen te vangen, vooral boeren uit de Miao-dorpen in het noordwesten, en werden de executies, die gewoonlijk buiten de Westpoort plaatsvonden, verplaatst naar het strand voor de Noordpoort, omdat de ‘rebellen’ vanuit het noorden waren gekomen. Er wordt verteld dat het bloedbad bijna een maand duurde en dat, toen er te veel gevangenen waren, het lot van elk werd toevertrouwd aan twee bamboelatjes die voor het altaar van de Tianwang-tempel werden geworpen.
Vanaf de hoogte van deze muur keek een jongen van acht of negen toe die later de grote schrijver van de stad zou worden, Shen Congwen. Naast de schietgaten vertelt de vertelling hoe die latjes vielen en wat hij op dit strand van de revolutie leerde.
Rotsen om de Tuo over te springen
Stapstenen van Tiaoyan
Samenvatting van deze stop
Recht voor de poort steken twee rijen vierkante stenen pijlers de Tuo over: dat zijn de stapstenen van Tiaoyan, wier naam, ‘rotsen om over te springen’, komt van het oversteken van de rivier door van steen naar steen te springen. In de Qing-tijd waren ze een van de ingangen van de stad. Hun oorsprong is omstreden: sommigen voeren ze terug op de Tang met een vernieuwing in 1704, anderen geven ze rechtstreeks als gebouwd in 1704.
Op korte afstand loopt een smalle houten brug op stenen pijlers, en de bronnen halen de twee constructies vaak door elkaar. Bij dat plankenpad hoort het verhaal van de eerste oversteek: meer dan veertig rechthoekige pijlers van rode steen die de vloeden elk jaar meesleepten, de planken die in de republikeinse tijd districtshoofd Li Zongqi liet leggen en die de vloeden bleven meenemen, en de verbouwing van 1950, die de pijlers twee aan twee verbond tot 15 pijlers over 100 meter, met dikke planken vastgezet met ijzeren kettingen.
Vandaag zijn de stapstenen het toneel van een ander ritueel: het portret in Miao-kleding, met geborduurd gewaad, mand op de rug en zilveren sieraden. Het lijkt een souvenir als alle andere, maar het gewicht van dat zilver bewaart volgens de Miao-visagisten een verklaring die te maken heeft met overleven in bergen vol bandieten. Op de stenen onthult de audiogids wat een halsketting met een vlucht te maken heeft.
De muur die uit het water opdook
Aanlegsteiger van de Tuo-boten
Samenvatting van deze stop
De route eindigt bij de steiger van de Noordpoort, de Beimen matou, op enkele passen stroomafwaarts van de toren: het inscheepspunt van de houten boten die de Tuo naar het zuidoosten afvaren. Vanaf hier zie je het muurvak langs de zuidoever, dezelfde die in 1715 in steen werd herbouwd.
Die steen onderging haar meest recente proef bij de vloed van 15 juli 2014, toen de muur volledig onder water lag. Eind juli lagen de stapstenen er weer als vroeger bij, en half augustus werden de laatste steigers van de toren weggehaald.
Tegenover de steiger staan de paalwoningen gegroepeerd, met uitkragende galerijen boven de rivier en een doorlopende bank met leuning die een galante naam draagt: meirenkao, ‘de rugleuning van de schonen’. In Fenghuang wordt verteld dat achter die naam een wachten schuilt, dat van de vrouwen van een soldatenstad. Naast de boten legt de laatste halte van de audiogids uit op wie die vrouwen wachtten en hoe dat in de herfst van 1937 eindigde.
