Qing-voorouderlijk heiligdom
Audiogids Voorouderzaal van de familie Yang (Yangjia Citang)
Een geslachtstempel uit 1836 tegen de muur van Fenghuang aan, met de deur schuin naar de Tuo-rivier gedraaid zodat het fortuin van de clan niet ophield te stromen, en een operatoneel tegenover het altaar van de voorouders.
- 30 min audio
- Qing-dynastie
De zaal werd in 1836 gebouwd, jaar 16 van het Daoguang-tijdperk, met het geld van Yang Fang, jongere leermeester van de kroonprins, markies Guoyong en commandant van het garnizoen van Zhengan. Fenghuang was toen een grensvesting, bekend als de stad van ‘zesduizend inwoners en achtduizend soldaten’, en van haar eerste geslachtstempels werd alleen die van de Yang binnen de muur gebouwd, een weerspiegeling van het militaire gewicht van haar stichter. Het is een gesloten houten binnenplaats van twee verdiepingen en zo'n 770 vierkante meter: poort, toneel, doorgangspaviljoen, zijgalerijen en hoofdzaal.
Hier bad de clan tot zijn doden en keek ze, een paar passen verder, naar opera. Elk jaar, op vaste data, kwamen de Yang samen voor de tabletten met de drie offerdieren, de drie buigingen van het ritueel, de knallen van de ‘ijzeren kanonnen’ en de ceremoniële muziek. Hetzelfde podium bood plaats aan vertellers, voorstellingen voor het publiek van Fenghuang en, op feestdagen, de rituele nuo-opera om de goden te behagen en kwade geesten te verjagen. Vandaag is het nog in gebruik: op vaste tijden wordt erop een Miao-bruiloft opgevoerd.
Hoogtepunten
- Scheve deur — zijwaarts en diagonaal naar de Tuo-rivier geopend, met vervaagde leuzen uit de Culturele Revolutie naast de opening
- Operatoneel — 7 bij 8 meter op vier kolommen met gesneden draken en feniksen
- Acteursdeuren — met de opschriften ‘Generaal gaat uit’ en ‘Minister komt binnen’, aan weerszijden van moeder Yang die haar zoon opvoedt
- Galerijen van twee verdiepingen — loges van de notabelen en het Miao-bruidsbed ‘van druppelend water’
- Altaar van de voorouders — tabletten van de Yang na dertien treden, met drie muurschilderingen van goed gebaar
In het stuk muur tussen de Oostpoort en de Noordpoort van Fenghuang ligt een houten binnenplaats verborgen die tegelijk altaar, theater en machtsverklaring was: de Voorouderzaal van de familie Yang (杨家祠堂, Yangjia Citang). Ze werd gebouwd in 1836, jaar 16 van het Daoguang-tijdperk, en betaald door generaal Yang Fang, markies Guoyong, in een garnizoensstad die bekendstond om haar ‘zesduizend inwoners en achtduizend soldaten’. Van de eerste geslachtstempels van Fenghuang was het de enige die binnen de muur werd gebouwd. Over wie ervoor betaalde, bestaan overigens twee versies: sommige bronnen spreken van een persoonlijke schenking van de generaal; andere van een collecte van de Yang-clan van de stad, waardoor het de plek werd waar het hoofd van het geslacht zaken en geschillen regelde.
De geschiedenis van de Voorouderzaal van de familie Yang is die van een gebouw dat meermaals van leven veranderde. Het was tempel van de voorouders, met jaarlijkse riten tussen wierookrook, ijzeren knallen en ceremoniële muziek; het was ook openbare ruimte om vertellers te horen en opera te zien, inclusief de rituele nuo-opera van de feesten. Toen het zijn geslachtsfunctie verloor, werd het fabriek, kantoor en woning, tot de districtsregering in maart 2001 500.000 yuan bestemde om het te restaureren en het datzelfde jaar voor het publiek openging. Naast de deur bewaart de gevel van 1836 nog vervaagde leuzen uit de Culturele Revolutie.
Haar architectuur volgt een gesloten rechthoek van twee verdiepingen en zo’n 770 vierkante meter, hoewel een passage uit de bronnen het cijfer op 800 brengt: poort, toneel, doorgangspaviljoen, zijgalerijen en hoofdzaal. De bijzonderheid zit in de ingang. Anders dan bij gewone geslachtszalen opent haar deur zich zijwaarts en diagonaal, gericht op de Tuo-rivier opdat het fortuin van de clan eindeloos zou stromen, zoals haar water. Binnen kijkt een operatoneel recht naar het altaar van de voorouders.
Achter alles staat een man wiens biografie zwaarder weegt dan het hout. Yang Fang nam in Kashgar de rebel Jahangir Khoja levend gevangen, werd als lafaard verbannen en gerehabiliteerd, en sleepte in zijn laatste jaren een anekdote mee die tot vandaag circuleert: die van de po’s die hij tijdens de Eerste Opiumoorlog in Canton voor de Britse schepen zou hebben geplaatst. Ze wordt opgetekend in een anonieme kroniek uit de Qing-tijd, maar zijn eigen memorie aan de troon spreekt van vaten tungolie op vlotten voor een aanval met vuur, en het Britse verslag van de campagne vermeldt niets dergelijks. Om te weten wat er te zien is in de Voorouderzaal van de familie Yang leidt de audiogids je er in vier haltes en 30 minuten doorheen, van de scheve deur naar het altaar achterin.
Op een paar passen opent zich in de muur de Noordpoort, boven de Tuo, en op zo’n 150 meter steekt de Hongbrug de rivier over.
Een scheve deur naar de Tuo
Voorouderzaal van de familie Yang
Samenvatting van deze stop
Vanaf de straat verwart de poort: ze volgt niet de as van het gebouw, maar opent zich zijwaarts en diagonaal, op zoek naar de Tuo-rivier. Het is een vrijheid die gewone geslachtszalen zich niet permitteren, en de reden die wordt gegeven is dat het goede fortuin van de Yang onuitputtelijk zou stromen, zoals water. Naast de opening bewaart de gevel van 1836 een laag uit een andere tijd, de vervaagde resten van leuzen die tijdens de Culturele Revolutie zijn geschilderd.
De ligging zegt even veel als de deur. Fenghuang was een garnizoensplaats aan de grens, de stad van ‘zesduizend inwoners en achtduizend soldaten’, en de zaal van de Yang was van haar eerste geslachtstempels de enige die binnen de muur werd gebouwd, tegen haar aan. Haar stichter was volgens de meest aangehaalde versie Yang Fang, jongere leermeester van de kroonprins, markies Guoyong en commandant van het garnizoen van Zhengan.
Achter de eerste deur verschijnt de tweede, met een gesneden stierenkop om het kwaad af te weren en vleermuizen die geluk brengen. Voor de poort legt de vertelling uit waarom de tempel van een in Guizhou geboren generaal binnen de muren van deze garnizoensstad terechtkwam.
Een operatoneel tegenover de doden
Operatoneel
Samenvatting van deze stop
Midden op de binnenplaats domineert het toneel: 7 meter breed en 8 diep, een dak met één dakrand op vier hellingen met puntgevels en opgetilde hoeken, en vier kolommen met gesneden draken en feniksen. Achterin verschijnt een schilderij van ‘Moeder Yang voedt haar zoon op’ onder het opschrift ‘Haar roem doet de Drie Passen beven’ (威震三关). De twee deuren waardoor de acteurs op- en afgingen dragen de opschriften ‘Generaal gaat uit’ en ‘Minister komt binnen’: een heel programma voor een soldatenclan.
Dit podium was openbare plek in Fenghuang voor vertellers en opera, en op feestdagen bood het plaats aan de rituele nuo-opera, bedoeld om de goden te behagen en kwade geesten te verdrijven. Vandaag zet het de gewoonte op zijn eigen manier voort: dagelijks staan er folkloreshows op het programma en op vaste tijden wordt voor het altaar van de Yang een Miao-bruiloft opgevoerd.
De lokale legende vertelt dat de Yang van Fenghuang afstammen van de generaals Yang van de Song-dynastie, dezelfde die de Chinese opera bevolken, en noemt zelfs de schakels van de keten: Yang Ye, Yang Yanzhao, Yang Wenguang, Yang Banghuai… en een Yang Shenglong die met zijn twee broers hierheen zou zijn gekomen aan het hoofd van troepen om een Miao-opstand te onderdrukken. Geen enkele open bron documenteert die genealogie. Tegenover het toneel leest de audiogids elk opschrift als een boodschap van de clan.
Houten loges die fabriek werden
Galerijen en Miao-tentoonstelling
Samenvatting van deze stop
Tegenover het toneel opent zich een binnenplaats van zo’n 40 vierkante meter, geplaveid met rode zandsteen, omringd door galerijen van twee verdiepingen met ramen en deuren van opengewerkt traliewerk. Van daarboven volgden de families van de notabelen de voorstellingen. Onder het publiek beneden zat een jongen die een van de grote namen van Fenghuang zou worden: de schilder Huang Yongyu kwam als kind, met andere toekomstige personages uit het dorp, naar opera kijken op dit toneel terwijl de ouderen van de clan vanaf de bovenverdieping toekeken.
Diezelfde loges kenden een veel minder plechtig leven. Toen de zaal ophield geslachtstempel te zijn, diende ze als fabriek, kantoor en woning. De restauratie kwam in maart 2001, met 500.000 yuan van de districtsregering, en dat jaar ging het gebouw open voor het publiek.
Nu herbergen de zijgalerijen een kleine tentoonstelling van alledaagse voorwerpen en Miao-ambacht. Het opvallendste stuk is een bruidsbed dat ‘bed van druppelend water’ (dishui chuang) heet, met een dakrand die die van de paalwoningen nabootst. In de galerijen onthult de vertelling wat die naam met de Miao-bruiden te maken heeft.
Dertien treden naar markies Yang Fang
Altaar van de Yang-voorouders
Samenvatting van deze stop
Dertien treden en een binnenplaats van kiezels scheiden de binnenplaats van de hoofdzaal, met een gestapeld balkenskelet. In het midden staan de tabletten van de Yang-voorouders; ervoor drie muurschilderingen van goed gebaar: leeuwen die met een zijden bal spelen, de karper die over de Drakenpoort springt en de qilin die zonen brengt. Aan de zijkanten de spreuk van de clan: ‘de deugd van de voorouders is veraf; laat de zonen niet ophouden haar te volgen’.
De naam die over deze plek heerst, is die van Yang Fang (1770-1846), geboren in Songtao, in Guizhou. In 1828 nam hij in de campagne van Kashgar de rebel Jahangir Khoja levend gevangen en verwierf daarmee de erfelijke titel van markies Guoyong. Hij had zich in 1835 wegens ziekte teruggetrokken, maar in 1836, hetzelfde jaar waarin de zaal werd gesticht, werd hij met de rang van brigadegeneraal teruggeroepen om een muiterij van soldaten in Fenghuang neer te slaan.
Het was niet zijn eerste muiterij. Volgens de gedocumenteerde overlevering kwam dertig jaar eerder, in 1806, het garnizoen van Ningshan, in Shaanxi, in opstand tegen de officier die hem verving, en brachten de rebellen de jonge vrouw van Yang Fang in veiligheid. Het hof beschuldigde hem van nalatigheid en lafheid en verbande hem naar Ili, en die loyaliteit kwam zijn soldaten uiteindelijk duur te staan. Voor het altaar vertelt de audiogids hoe het verhaal afliep en waarom de spreuk van de clan, nadat je dit hebt gehoord, anders klinkt.
