Werelderfgoed
Audiogids Li-rivier (Lijiang)
Tussen de kade van Yangdi en de grote bocht van Xingping baant de Li-rivier zich een weg langs trossen kalksteenpieken van het Werelderfgoed, glijdt onder een wand door waar men naar negen paarden zoekt en eindigt in de weerspiegeling die China op zijn biljet van 20 yuan drukte.
- 120 min audio
- Bamboevlot door het karst
De Li-rivier staat al meer dan tweeduizend jaar op de kaart van China: in 214 v.Chr. liet Qin Shi Huang het Lingqu-kanaal graven om haar met de Xiang te verbinden en zijn legers naar het zuiden te verplaatsen, en sindsdien maakte ze deel uit van de vaarroute tussen de Yangtze en de delta van de Parelrivier. De dichters van de Tang en de Song maakten haar tot vers en tot motto, en in 2014 werd haar karst van pieken in het district Yangshuo opgenomen op de Werelderfgoedlijst als deel van het Karst van Zuid-China.
Het traject van Yangdi naar Xingping, het hoogst gewaardeerde van de rivier, bewaart een spel en een biljet. Voor de klif van de Negen Paarden tellen de passagiers figuren in de rots aan de hand van een rijmpje dat elk getal een plaats in de keizerlijke examens toekent; stroomafwaarts weerspiegelt de ondiepte van Huangbu de pieken zoals ze op de achterkant van het biljet van 20 yuan staan, met de berg Yuanbao op de achtergrond en een visser met aalscholvers op het water.
Hoogtepunten
- Klif van de Negen Paarden — Kalkwand met gekleurde vlekken en een rijmpje dat examineert wie zijn figuren telt
- Ondiepte van Huangbu — De weerspiegeling met de berg Yuanbao die sinds 2000 op het biljet van 20 yuan staat
- Fengcong-karst — Trossen pieken op een gemeenschappelijke basis, Werelderfgoed sinds 2014
- Kade van Yangdi — Aanlegplaats van vlotten met een berggeitenlegende verborgen in zijn naam
- Vissers met aalscholvers — Kegelhoed en bamboestok aan de oever van Xingping
Tussen Guilin en Yangshuo baant de Li-rivier (Lijiang, 漓江) zich een weg tussen kalksteenbergen die China een van zijn meest herhaalde motto’s schonken. Het beroemdste traject loopt van de kade van Yangdi naar de grote bocht van Xingping: een vaart op een vlot tussen trossen pieken van het Werelderfgoed, onder de klif van de Negen Paarden door, tot de weerspiegeling in de ondiepte van Huangbu die op de achterkant van het biljet van 20 yuan staat.
De geschiedenis van de Li-rivier begint met een militair werk. In 214 v.Chr. liet Qin Shi Huang, eerste keizer van de Qindynastie, het Lingqu-kanaal graven om de Li met de Xiang te verbinden en zijn legers naar het zuiden te sturen; sindsdien maakte de rivier deel uit van een vaarroute tussen het dal van de Yangtze en de delta van de Parelrivier. Hoe lang ze is, hangt af van wat men meetelt: 164 km voor de Li zelf, van de monding van het Lingqu-kanaal in Rongjiang tot Sanjiangkou, in Pingle, of 437 km voor het hele Li-Gui-systeem, dat het benedenstroomse deel, de Gui genoemd, tot de samenvloeiing met de Xi meetelt.
Het karstlandschap van de Li-rivier is de reden van haar roem. In 2014 werd het karst van Guilin opgenomen in fase II van het Werelderfgoed Karst van Zuid-China, en een van de onderdelen, ‘Guilin Karst – Lijiang Fengcong’, is precies het pieken-karst van de rivier in het district Yangshuo. Langs deze bedding zijn keizerlijke legers getrokken, dichters van de Tang-, Song- en Qingdynastie, twee van de machtigste mannen van het China van Mao en een Amerikaanse president, en bijna allemaal lieten ze een zin of een anekdote achter op haar oevers.
Om te weten wat er te zien is op de Li-rivier begeleidt de audiogids de vaart in vijf haltes en 120 minuten: de kade van Yangdi, de open rivier bij Langshi, de klif van de Negen Paarden, de ondiepte van Huangbu en de aankomst in Xingping. Eén draad verbindt ze: een landschap dat China al tweeëntwintig eeuwen doorreist, bezingt en uiteindelijk op zijn geld drukt.
De korte vaart eindigt in het oude stadje Xingping; de lange cruises varen door tot Yangshuo en leggen aan aan de voet van de Bilian-piek. Stroomafwaarts ontvangt de Li de Yulong, die op een bamboevlot wordt afgevaren.
Yangdi, de geitenhoef waar je aan boord gaat
Kade van Yangdi
Samenvatting van deze stop
De vaart begint bij de kade van Yangdi, een aanlegplaats aan de oever van het dorp met rijen vlotten die op hun beurt wachten en de eerste pieken die het dal afsluiten. Van hieruit vertrekken de gemotoriseerde bamboevlotten die het hoogst gewaardeerde traject van de rivier afleggen: sommige varen tot de heuvel van de Negen Paarden en andere verder stroomafwaarts naar Xingping.
Het landschap rond de kade verklaart zich door het gesteente. De Li stroomt over zo’n 2.600 meter kalksteen uit het Devoon en het Carboon, en langs haar loop domineert het fengcong-karst: trossen pieken die dezelfde kalkbasis delen, met beboste kommen ertussen, anders dan de losstaande torens, de fenglin van 30 tot 80 meter, die Yangshuo omringen. Beide reliëfvormen ontstaan al tussen 10 en 20 miljoen jaar, en het zijn die aan de basis verbonden pieken die de rivier haar inschrijving op de Werelderfgoedlijst opleverden.
De naam van de kade verbergt zelf een legende. De plaatselijke legende vertelt dat hier een geitengeest woonde zo groot als een berg, die in één nacht het gras van meerdere mijlen verslond en uiteindelijk de rijstvelden opat. De Jaden Keizer stuurde de goddelijke reus Juling Shen, die een veld met malse rijst als lokaas liet ontspruiten, zich als boompje aan de rand vermomde en de geit met twee houwen een achterpoot en beide hoorns afhieuw. De stukken zouden twee bergen zijn geworden, die van de Geitenhoorns (Yangjiao Shan) en die van de Geitenhoef (Yangti Shan). In het Guilin-dialect klinkt yangti als Yangdi, en het dorp verving de tekens door elegantere, ‘dijk van de populieren’, al staan er in Yangdi geen populieren. Bij het inschepen vertelt de audiogids hoe een vraatzuchtig monster de kade zijn naam gaf.
Een rivier geopend door een keizer en bezongen door dichters
Langshi
Samenvatting van deze stop
Voorbij Yangdi opent de rivier zich bij Langshi en wordt het landschap stiller. Binnen het project ‘Digitale Li’ vervangt het programma ‘van diesel naar elektriciteit’ de oude, lawaaierige en brandstofvretende dieselvlotten partij voor partij door volledig elektrisch aangedreven vlotten, die de bedding delen met de grote toeristenboten uit Guilin.
Deze bedding was een weg voor legers voordat ze er een voor reizigers werd. Het Lingqu-kanaal dat Qin Shi Huang in 214 v.Chr. liet graven was 36,4 km lang, werd ontworpen door Shi Lu en diende om de keizerlijke troepen tegen de Baiyue-stammen in het zuiden te sturen. Daarna kwamen de dichters: Han Yu, van de Tangdynastie, vatte het landschap samen in één vers, ‘de rivier is een lint van blauwe zijde, de bergen haarspelden van groene jade’, en Wang Zhenggong, van de Song, bedacht het motto ‘het landschap van Guilin is het eerste onder de hemel’, dat deze bergen nationale roem gaf.
De rivier kreeg ook staatsbezoek. Op 2 juli 1998 voer Bill Clinton per boot van Guilin naar Yangshuo, zo’n veertig mijl kronkelende rivier tussen karstformaties, bamboe aan de oevers en dorpen, vergezeld door Hillary Clinton en met een stop om het dorp Yucun te bezoeken. De gidsen op de rivier vertellen een grap ten koste van hem die met de volgende bocht te maken heeft, en de audiogids bewaart die voor vlak vóór het paardenexamen.
Negen paarden op een kalkwand
Heuvel van de Negen Paarden
Samenvatting van deze stop
Na een bocht die het uitzicht opent verschijnt de klif van de Negen Paarden (Nine Horse Fresco Hill), een grote wand van witte kalksteen boven de rivier, naast het dorp Huashan, waarvan de huizen aan de voet bijeenstaan, op zo’n 60 km van Guilin. In de rots vormen de groene, gele en witte vlekken van steen en begroeiing de gestalte van negen paarden die de plek haar naam geeft. De Qing-dichter Xu Yun schreef ervoor: ‘Van oudsher lijken de bergen op schilderijen; nu lijkt het schilderij een berg.’
Als ze langs de wand varen, spelen de passagiers het paardentellen aan de hand van een volksrijmpje uit Guilin: wie zeven ziet, wordt bangyan, en wie negen ziet, zhuangyuan, de tweede en de eerste plaats van de keizerlijke examens. Bijna niemand komt op negen, en sommigen tellen er meer door de paarden mee te rekenen die in het water weerspiegeld worden. Verteld wordt dat Zhou Enlai in 1960 alle negen zag en maarschalk Chen Yi er maar acht; in een andere versie antwoordde Zhou ‘achttien’, door de weerspiegelingen mee te tellen. Wat wel bewaard is gebleven van dat voorjaar, is een foto van 15 mei 1960 waarop Zhou Enlai, Deng Yingchao, Chen Yi en Zhang Qian samen poseren in een paviljoen van Yangshuo.
De legende geeft twee verklaringen voor die figuren. In de ene waren het hemelse paarden die de Apenkoning Sun Wukong in de hemelse stallen moest verzorgen; negen ontsnapten en bleven, omdat ze niet terugkeerden, als steenbeelden achter. In de andere wilde een schilder negen paarden vastleggen die in de rivier dronken, en de geschrokken dieren vluchtten tegen de klif en bleven erin gegraveerd. Voor de wand stelt de audiogids het examen en ontdekt elke luisteraar welke rang hij in het China van de mandarijnen zou hebben gekregen.
Het biljet van 20 yuan, op ware grootte
Weerspiegelingen van Huangbu
Samenvatting van deze stop
Voorbij de grote bocht van de rivier bij Xingping komt het water tot rust in de ondiepte van Huangbu, wier naam ‘gele stof’ betekent. Ze dankt hem aan een lange, brede plaat in de bedding, maisgeel van kleur, wier weerspiegeling zich als een doek over het water uitspreidt. Op de ondiepe stukken laat het heldere water een bodem van rolstenen zien.
Dit is het landschap van het Chinese geld. De achterkant van het biljet van 20 yuan uit de vijfde serie van de renminbi, in omloop sinds 16 oktober 2000 en behouden in de edities van 2005 en 2019, geeft de weerspiegeling van de ondiepte van Huangbu weer met de berg Yuanbao op de achtergrond en een visser met aalscholvers op de rivier. De piek die het tafereel afsluit, herken je door het landschap met een biljet in de hand te vergelijken, en op deze plek begeleidt de audiogids die vergelijking tot papier en rivier samenvallen.
Aalscholvers op de stok van de laatste visser
Xingping
Samenvatting van deze stop
De vaart eindigt aan de oever van Xingping, waar ouderen met kegelhoed en bamboestok met aalscholvers poseren naast het uitkijkpunt van het biljet. Een van hen is Huang Yuechuang, visser uit het dorp Dahebei, uit een familie die al generaties van de visserij leeft, en die sinds 2000 als ‘modelvisser’ poseert op de beste fotoplek van het biljetlandschap. In 2022 was hij 82: witte baard, een aalscholver aan elk uiteinde van de stok en een paartje vogels dat hij elke dag een jin, een half kilo, vis geeft.
Die stokken zijn de echo van een oude manier van vissen. De ‘visvuren van de Li’ waren een traditionele nachtvisserij: bij het vallen van de avond voeren de vissers op een vlot uit met brandende fakkels en meerdere aalscholvers, en de lichten spikkelden de rivier als sterren.
Tegenwoordig wordt de rivier anders beheerd. In de campagne tegen de ‘vier wanordes’ aan haar oevers liep het aantal toeristenvlotten terug van meer dan 5.000 naar 1.210 en werden 1.120 boerderijen aan de oever gesloten. Aan de oever van Xingping sluit de audiogids de tocht af met de vissers die het beeld van het biljet levend houden en met een rivier die voor minder vlotten en meer stilte heeft gekozen.
